Harvard University FAS Shield

  • Home
  • Introduction
  • Language and History
  • Course Information
  • Graduate Study
  • Resources for Study
  • Links
  • Volume 1
    Volume 2
    Volume 3

    Search:

    Volume 1, Fascicle 43
    Page 621

    01 tongki fuka sindaha hergen i dangse;

    02 gūsa ci fakcafi emke juwe i ume genere, genere

    03 jugūn de nikan i aika jaka be durime cuwangnarahū, saikan gama;

    04 ineku tere inenggi, fusi efu, si uli efu julergi mederi

    05 jakarame tehe boigon guribume genere de, 1/2 pai de latubufi gamaha

    06 bithei gisun, lii fuma ere dain be dade aisin han deribuhekū, nikan

    07 han deribuhe, nikan han etehe bici, aisin gurun be uttu ujirakū

    08 bihe kai, aisin han etefi onco be gūnime wahakū, umai jaka be

    09 acinggiyahakū ujihe, tuttu ujihe baili be 2/3 gūnirakū, julergi

    10 mederi jakarame tehe niyalma ukame ubašame geneme, jafu bithe

    11 alime gaifi cooha boljofi gajifi sucufi gamame, facuhūn

    12 amargi ergide gamaki seci, geli generakū han takūrafi

    13 meni beye aššafi jihe, iogi hafasa be takūrafi jailaha niyalma be

    14 baicambi, niyaman hūncihin seme geneci, minde tere gašan i tere

    15 gebungge 3/4 niyalma, tuttu haha jihebi seme baicara iogi hafan de

    Page 622

    01 ala, niyaman hūncihin akū oci, genehe gašan i ciyanjang bejang

    02 meni gašan de minggan haha jihebi, tanggū haha jihebi, juwan haha

    03 jihebi, emu haha jihebi seme baicara iogi de ala, gurire de bulcame

    04 ukame gūwa gašan de genehe niyalma oci, meni meni beyebe

    05 tucibume 4/5 baicara iogi hafan de ala, tuttu alaha de unggire bade

    06 kemuni unggimbi, weile akū, ere baicara de alarakū gidafi gūwa

    07 gercilehe de baicafi baha de, ukaka niyalma de ukaka weile, alime

    08 gaiha niyalma de niyalma hūlhaha weile, juwe boigon be gemu olji

    09 arafi aha obumbi, gurirakū gašan gašan i niyalma fe kooli 5/6 okdoro

    10 bade okdono, fudere bade fude;

    11 lii fuma hendume, niyalma baicara geren hafasa suwe han i

    12 ujihe baili be gūnime, tondo mujilen i muterei teile faššame, ukaka

    13 niyalma be kimcime baicame tucibu, yaya niyalma be dere ume

    14 banire, ulin ume gaijara, mini ere gisun be jurceme, baicara 6/7

    15 niyalma be saikan baicame tuciburakū, ulin gaiha be donjiha de, han

    Page 623

    01 de wesimbufi wambi;

    02 ice juwe de, kalka i monggo sengge tabunang, deo manggo

    03 tabunang dehi boigon gajime ukame jihe; 7/8

    04 ice ilan de, han amba yamun de tucifi hacin hacin i efin

    05 efibume amba sarin sarilaha, tere efin efihe nikasa de susai yan

    06 menggun šangname buhe;

    07 han i bithe, ice duin de guwangning de unggihe, ši san šan de

    08 tehe coohai niyalma alin ci wasifi 8/9 orho hadure be naka,

    09 guwangning ni minggan yafahan be yegude fujiyang, ušitai, jonggodoi

    10 i jergi jakūn iogi gene, ilan yafahan de emu uksin gamame genefi

    11 moo unume juwefi ši san šan i alin i dele wesimbufi sinda, deijikini,

    12 guwangning de tehe cooha be ši san šan de kemuni hala, monggo de

    13 udaha yali be ši san šan i coohai niyalma de salabu, jai monggo i

    14 hūdašame jihe 9/10 niyalma be hendufi meni cooha dube lakcarakū

    15 amasi julesi yabumbi, aikabade argiyaburahū seme hendume hūdun

    Page 624

    01 hūdašafi unggi;

    02 du tang ni bithe wasimbuha, niowanggiyaha i halhūn mukei

    03 ba i niyalma suwe meni jušen i nungnere de geleme gūwa gašan de

    04 burulame jailahabi sere, ereci 10/11 amasi ya niyalma nungneci, dung

    05 ging hecen i du tang ni yamun de habšanju, tenteke nungnehe

    06 niyalma be baicaki, meni meni usin tarime boo de tefi banji;

    07 korcin i ooba hūwang taiji de unggihe bithei gisun, hūwang

    08 taiji i gisun, cahar, kalka, korcin i 11/12 baru, aba coohai gisun

    09 donjici, niyalma morin be ume hairandara, elcin takūra seme henduhe

    10 bihe, aba coohai gisun donjici, niyalma morin be hairandara anggala,

    11 mini amba cooha aššarakūbio, aba coohai gisun be bi donjihakū,

    12 ukanju jifi alame, cahar, korcin de olhome emte juwete tanggū coohai

    13 niyalma korcin i ergide anafu sindafi morin turgalahabi seme donjiha,

    14 tere gisun 12/13 yargiyan tašan be sarkū, jai kalka i morin turga

    15 seme donjiha, mini donjiha gisun tere inu, dain i niyalma de akdaci

    Page 625

    01 ombio, sereme yabuci sain kai, darhan baturu beile i jidere onggolo,

    02 sanggarjai, ilduci, hatan baturu taijisai beye yabuha, terei amala

    03 darhan baturu beile i beye jihe manggi, amba niyalmai beye jihe,

    04 erei amala niyaman hūncihin seme uttu lakcarakū 13/14 yabuci,

    05 foholon jugūn golmin ombi dere, narhūn jugūn onco ombi dere seme

    06 gūnifi, jargūci beile, darhan baturu, ilduci, ere ilan beise de genehe

    07 ula i ukanju be bikini seme henduhe bihe, darhan baturu beye jifi

    08 genehe manggi, gisurehe gisun be efuleme taijisai beye yabure be

    09 nakaha; ( darhan baturu, genggiyen han i amha, gebu minggan, jargūci

    10 beile, sure han i amha, gebu manggūs, ilduci, minggan i amba haha

    11 jui, gebu tonggor, ere gemu korcin i beise; ) 14/15

    12 abtai nakcu i booi niyalma ula de elbihe butame genefi, baha

    13 nadanju ninggun elbihe be korcin i monggo durime gaiha seme alaha,

    14 damin i tusihiya sindara niyalma jifi alam%, tusihiya de taha gasha,

    15 tusihiya be gemu korcin i monggo gamaha seme alaha, gūwa geren

    Page 626

    01 isinjire unde, meni 15/16 niyalma suweni bade genefi bahaci, suweni

    02 gaijara mujangga kai, tere genehe niyalma be bi inu weile

    03 arambihe, meni ula i ba, yehe i bade suweni korcin i yabure

    04 mujanggao, meni bade jifi yabume meni niyalmai bahangge be suwe

    05 ainu durime gaimbi, meni niyalma suweni korcin i nuktere bade

    06 genefi nukteme yabuci, suweni dolo antaka, ( abtai, ula i gurun i

    07 mantai han i jui, mantai han boco de amuran ofi ini 16/17 gurun i

    08 niyalma waha, deo bujantai sirame ejen oho manggi, abtai yehe de

    09 ukame genehe bihe, amala yehe be efulefi abtai be gajifi amban obufi

    10 ujihe; )

    11 tere inenggi, bak taiji be jimbi seme alanjiha manggi, han

    12 fonjime ainu jimbi seme fonjire jakade, tere jihe niyalma alame,

    13 bak taiji imbe jafafi sindafi unggire de, 17/18 han de aniyadari

    14 hengkileme jimbi seme henduhe bihe, gisun be jurcerakū hengkileme

    15 jimbi seme alaha;

    Page 627

    01 bak taiji, manggūldai taiji, bahūn taiji aniya araha doroi han

    02 de hengkileme jihe, gajiha temen morin ihan honin be gaihakū gemu

    03 amasi bederebume buhe; 18/19

    04 ineku tere inenggi, enggeder efu aniya araha doroi han de

    05 hengkileme jihe, ere gemu monggo gurun i beise;

    06 ice sunja de, beidehe weile hahana, baduhū ši san šan de

    07 anafu tenehe baci nomin, bulakan de dehi niyalma be adabufi

    08 dalingho i 19/20 ergide karun unggifi monggo be ucarafi afafi juwan

    09 morin gaibuhabi, tere weile be geren duilefi hahana, baduhū be suwe

    10 unggici sain haha sain morin be suweni beye tuwame saikan simnefi

    11 ainu unggihekū seme, fujiyang ni hergen be nakabufi beiguwan

    12 obume, guwangning ci ebsi šangnaha aika jaka be gemu gaime

    13 beidehe, 20/21 nomin, bulakan be suwe beise i hendufi unggihe gisun

    14 be ainu jurcehe seme, nomin i iogi hergen be nakabufi beiguwan

    15 obume, bulakan i beiguwan i hergen be nakabufi bai niyalma obume,

    Page 628

    01 guwangning ci ebsi šangnaha aika jaka be gemu gaime beidefi han

    02 de alara jakade, han beidehe songkoi weile araha; 21/22

    03 ice ninggun de, hahana, baduhū, nomin, bulakan i hergen be

    04 efulehe;

    05 ice ninggun de, han amargi monggo i ergi jase jakarame sain

    06 babe usin tarimbi, jase neimbi seme, fujisa be 22/23 gaifi tuwaname

    07 genehe;

    08 ice jakūn de, liyoha bira de deduhe, ice uyun de liyoha

    09 bitume abalafi, ineku liyoha bira de deduhe, juwan de abalafi, dadai

    10 subargan i julergi bigan de deduhe, tere inenggi enggeder efu,

    11 manggūdai taiji, bahūn taiji, baigal 23/24 taiji, ceni nuktere baci

    12 emte ihan, jakūta honin, han de benjihe, tereci sarin sarilafi enggeder

    13 efu de emu seke i hayaha jibca, emu dobihi dahū, foloho enggemu

    14 hadala tohohoi emu morin buhe, manggūldai, bahūn, baigal, ilan taiji

    15 de emte dobihi dahū, foloho enggemu hadala tohohoi emte morin

    Page 629

    01 buhe, juwan duin de boode jihe; 24/25

    02 tere inenggi, monggo gurun i kalka i labasihib taiji, ini

    03 harangga dehi boigon adun ulha be gajime ubašame jihe;

    04 tere inenggi, labasihib taiji de seke i hayaha jibca, dobihi

    05 dahū, seke i mahala, sohin gūlha, 25/26 foloho umiyesun,

    06 uyun suje, mocin samsu tanggū, menggun i cara emken, moro juwe,

    07 fila juwe, jakūn guise, duin gio, dehi ulhūma, jakūn sin bele, jakūn

    08 sejen moo, ai ai tetun yooni buhe, dahaha gucu sede ninggun

    09 jibca, duin elbihe dahū, emu umiyesun buhe, manggo tabunang de

    10 seke i hayaha jibca, silun i dahū, 26/27 seke i mahala, sohin gūlha,

    11 foloho umiyesun, mocin samsu tanggū, emu gecuheri, uyun suje,

    12 jukūn guise, ai ai tetun yooni buhe, jai duin gio, dehi ulhūma,

    13 jakūn sin bele, jakūn sejen moo buhe, dahaha juwan gucu de ulhun

    14 sindaha hubtu juwan, duin umiyesun buhe; 27/28

    15 orin emu de, ocirsang be tucibufi unggire de, bak taiji i

    Page 630

    01 gashūha gisun, bak mimbe dain de bahafi wara beyebe, han ama ujifi

    02 mini bade unggihe, mini beyei funde damtun tebuhe jui ocirsang be

    03 geli tucibufi unggimbi, uttu ujifi gosiha han ama be urgedefi

    04 gūwa niyalmai huwekiyebuhe gisun de 28/29 dosifi gūwaliyaci, bak,

    05 dorji, ocirsang meni ilan niyalma be abka na wakalafi ehe sui isikini,

    06 han ama de ehe, ildeng beile i juse ci fakcafi cargi dubede

    07 yaburakūci, abka na wakalafi ehe sui mende isikini; ( ocirsang, bak

    08 beile i jui, ama i funde gaifi tebuhe bihe; ) 29/30

    09 tere inenggi, ibari, hife, korcin i ooba taiji de elcin genehengge

    10 isinjiha, ooba taiji unggihe bithei gisun, alin i han, sumbur alin be

    11 aisin i buya alisa šurdehe gese eiten buya gurun i han beise i

    12 dulimbade elhe taifin i tehe genggiyen han de bithe wesimbuhe,

    13 bingtu i jui bumbi, ( bingtu i gebu konggor, genggiyen han i ajigan

    14 sargan i ama, ) 30/31 han i sui be bi wede bumbi sembi, neneme

    15 buhekūngge erguwen i aniya, jai beye geli elhe akū ofi buhekū bihe,

    Page 631

    01 hūwang taiji de yabure elcin de bi burakū, minde cohome elcin jio,

    02 bi bure sembi, han tubaci tacibume hendufi unggihe gisun mujangga,

    03 meni nukte jugūn jugūn i ofi isame mutehekū, bingtu i jui be

    04 gaiki seme jihe elcin de, be isafi 31/32 han de gisun wesimbure,

    05 aikabade cooha ambula komso nemere be han tubade sakini, suweni

    06 mende jidere meni suwende genere ba goro kai, ba i dulimbade acafi

    07 gisureki seci, han sakini, cahar i emgi acarakū yabuha elcin sarkū

    08 bio, aikabade acaci, 32/33 han i gisun i acambi, bi suwende buceci

    09 emu ergen banjici emu jurgan oho, mende beri sirdan be šajilafi

    10 ainu uncarakū, be geli šajilafi cahar kalka de uncaburakū oki;

    11 tere innenggi, labasihib taiji, deo sonom taiji ini harangga

    12 jušen irgen be gajime ubašame jihe; 33/34

    13 orin juwe de, guwangning de takūraha bithei gisun, hoton i

    14 dorgi han i tehe yamun i šurdeme hecen sahara babe emu dere be

    15 susaita da dasa seme henduhe bihe, te emu dere be emte tanggūta

    Page 632

    01 da dasa, ts'ang ni jeku be hoton arambi seme futalaha ba i dorgi

    02 boode doola, 34/35 ere jeku be aniya biya be ambume hūdun doolame

    03 wacihiya, aniya biya be duleke de, halhūn de ambufi jeku wenjehe

    04 de, genehe amban de weile;

    05 ineku tere inenggi, bayot gurun i manggūdai, baigal,

    06 kicenggu, ubasi, bak taiji de henduhe gisun, niyaman oki sere

    07 gisun inu kai, suwembe golombio, 35/36 suweni gese bigarame meni

    08 juse banjime baharakū, meni juse leose taktu ninggude tefi, araha be

    09 bahaci etume, tukiyehe be bahaci jeme banjimbi kai, mini jui be

    10 beye joboro bade burakū, tumen booi gurun be salibufi, leose taktu

    11 ninggude tebufi mini hanci ujimbi, jai suweni kalka i beise, abka de

    12 šanggiyan morin na de sahaliyan ihan wame, 36/37 batangga nikan be

    13 dailambi seme gashūha gisun be aifufi, nikan de dafi minde farhūn

    14 dain ohobi, suweni tere ulin be bahaki seme, abka de gashūha gisun

    15 be aifuhangge, beise i beyebe uncarangge kai, abka be sarkū, sui

    Page 633

    01 isirakū seme ume gūnire, suweni hūng baturu, sirhūnak, bagadarhan,

    02

    03 minde farhūn dain oho 37/38 bata, suwe ebele bici, cargi ci jidere

    04 ukanju, suweni beise i beye saci, doro be gūnime warakū gaijarakū

    05 dere, fejergi buya niyalma saha de, doro be gūnirakū ceni bahara de

    06 dosifi, niyalma be wame ulha be gaimbi kai, tuttu oci, hairakan

    07 jafaha doro efujembi, niyaman hūncihin ehe ombikai, minde dain oho

    08 cargi beise de, bi korofi cooha yabuci, suweni 38/39 gurun de cargi

    09 niyalma niyaman hūncihin seme lakcarakū yabumbi, mini cooha

    10 yabure be casi alanaha manggi, cargi niyalma gemu casi burulambi,

    11 tuttu oci, mini cooha untuhun bade genefi jimbio, tuttu oci, geli

    12 jafaha doro efujembi, niyaman hūncihin ehe ombikai, tuttu ofi,

    13 cargi dubede yabu sembikai, mini gisun be gaifi cargi dubede yabuha

    14 de, jafaha doro niyaman 39/40 hūncihin kemuni bi seme, suweni ukanju

    15 be bederebumbi, suwe cala generakū ebele bici, mini hojihon enggeder

    16 i adali cargi ci jidere ukanju be gaijara, kalka i beise i ukanju

    Page 634

    01 tuwakiyara saracin * i adali kai, suweni ukanju be bi bedereburakū,

    02 te bicibe, suweni kalka i beise dasame gisurefi, mini emgi gashūha

    03 fe hebe kemuni nikan be dailaki seci, mini ambula ushara be 40/41

    04 bi nakara, muse kemuni sain banjiki, mini emgi da gashūha hebe

    05 gūwaliyakakū bici, mini gese alha gecuheri suje jodoro nikan

    06 bahambihe kai, abka de wakalabume beye be uncafi gala alibufi

    07 nikan i ulin be gaijarangge sain akū, beye be uncarangge kai, abka

    08 be sarkū, sui isirakū seme ume gūnire, mini gese suje jodoro nikan

    09 be baha bici, musei 41/42 ejen i cihangga jaka be jorime arabume

    10 enteheme bihe kai, jai suweni jeku udara be nikan i kooli seme

    11 henduhe, te emu honin de juwe mocin okini, udame genembi

    12 sehede, ubade neneme niyalma takūra;

    13 orin ilan de, solho i elcin sunja niyalma 42/43 jimbi seme

    14 alanjiha manggi, han hendume, ere jidere solho be okdome jafafi

    15 faksalafi fonji, ai gisun i jiheni seme hendufi, sunja solho be jafafi

    Page 635

    01 fonjici, tere sunja solho alame, meni duleke aniya jihe hafan jimbi

    02 seme lung cuwan i hecen de bi, membe neneme medege alana seme

    03 unggihe seme alaha, jai tere 43/44 hafan i unggihe bithei gisun,

    04 musei juwe gurun unenggi doro acafi banjiki seci, emu mao wen

    05 lung ni turgunde efujembio, neneme hendume, muse juwe gurun

    06 doro acaci, yaya wesihun fusihūn akū, gese banjiki sehe gisun be,

    07 te tuwaci tašan kai, abka be fisa de sindarangge sain akū, yadalinggū

    08 be 44/45 gidašarangge sain mujilen waka seme arahabi, tere gisun de

    09 han jili banjifi hendume, solho si umai dubengge gisun akū bime,

    10 baibi mimbe geoleme medege baime ainu jimbi seme sunja solho be

    11 gemu jafaha;

    12 tere inenggi, manggūldai taiji, baigal taiji genehe;

    Page 636

    01